Leven als Hollandse nomaden

19 februari 2010 – 20 februari 2010

Ondanks dat het prachtig is in Merzouga besluiten we de woestijn toch te verlaten, want het waait nog steeds heel erg hard en om hier een beetje weerstand aan te bieden zouden we de muur om onze tent minstens een meter hoog moeten bouwen in plaats van twintig centimeter en daar beginnen we maar niet aan. We rijden via Erfoud weer terug naar de hoofdweg en dan richting Tinghir, een dorp in het Hoge Atlas gebergte. De weg er naartoe is weer ontzettend mooi, maar halverwege stuiten we op een blokkade: een brede rivier die de vele regen van de afgelopen tijd (naar Marokkaanse begrippen dan), niet meer aankan en overstroomd is. Nu helpt het ook niet echt mee dat bruggen hier meestal geen echte bruggen zijn, maar meer een afzetting met paaltjes aan de zijkanten van de weg, de rivier stroomt dus als hij ietsjes te hoog staat gewoon over de weg. Nu is dat normaal niet zo'n probleem, door een klein plasje water rij je makkelijk heen, maar deze overstroming is toch wat serieuzer dan dat. Het water staat zo'n dertig tot veertig centimeter hoog en de rivier is zo'n dertig meter breed. Er staat al een hele colonne witte campervans te wachten tussen de oude Mercedesen en ook wij sluiten ons maar aan om de situatie van dichterbij te kunnen beoordelen. De auto's en bussen die voor ons door het water gaan zijn allemaal groter en staan hoger op hun wielen dan onze auto, dus het is lastig om te bepalen of wij er ook doorheen kunnen rijden. Meerdere jongens willen ons wel helpen de auto naar de overkant te duwen als we de motor uit zetten (bij te hoog water zou dat namelijk nodig zijn), maar het probleem hierbij is dat onze auto dan in het stuurslot schiet en dat is nou ook weer niet zo handig. Na enig aarzelen besluiten we toch maar de gok te nemen en zonder hulp door het water te rijden. Het alternatief zou zijn om tweehonderd kilometer om rijden en daar hebben we geen zin in. Voorzichtig rijden we door het water, we horen het klotsen aan de zijkant. Eenmaal erdoorheen horen we niks borrelen in de motor, dus het zal wel goed gegaan zijn. Effe spannend, maar we kunnen weer door!

Een paar kilometer buiten Tinghir vinden we een camping aan het begin van de Gorges du Thodra, een mooie kloof van ongeveer vijftien kilometer diep waar aan weerzijden dorpen zijn gebouwd en waar groene oasetuinen zijn waar groenten en fruit verbouwd worden. Ook zijn er heel veel dadelpalmen. We maken een ritje door de kloof, maar komen niet heel erg ver, want de weg bestaat op een gegeven moment meer uit kuilen dan uit asfalt. Verder gaan we naar de leuke markt in Tinghir waar we verse groenten, pinda's, amandelen, dadels en veel sinaasappelen voor een spotprijs kopen. Aan het eind van de dag maken we een wandelingetje door het dorpje in de buurt van de camping, waarbij Remco wat dolt met voetballende jongens en waar we door kleine steegjes tussen leemhuizen lopen. Het avondlicht is hier prachtig!

21 februari 2010 – 23 februari 2010

Van Tinghir rijden we naar Ouarzazate. Het landschap is vaak heel droog en rotsachtig, maar ook soms groen met oases en we hebben onderweg veel mooie uitzichten op de bergen en de witte pieken van de Hoge Atlas. Er zijn veel dorpjes langs de weg met mooie kashba's (grote lemen gebouwen met torens waar vaak meerdere families wonen) en we worden heel vaak toegezwaaid door kinderen maar ook volwassenen. Veel mensen (Marokkanen, geen toeristen) liften hier trouwens, de afstanden in het niemandsland zijn vaak te groot om op een ezeltje af te leggen ;-) maar onze hele achterbank ligt vol spullen, dus helaas kunnen we niemand meenemen. Zou anders wel leuk geweest zijn. Bij Ouarzazate vinden we een leuke camping even buiten de stad. We krijgen van de eigenaar een mooi Marokkaans tapijt van geweven plastic om onder onze tent te leggen. Het kleed is ongeveer tien meter langer dan de tent, dus we gebruiken het meteen ook als terras. Luxe hoor!

We gaan een dagje naar het centrum van Ouarzazate, waar we lekker op een terras koffie drinken, Remco naar de kapper gaat en waar we een heerlijke lunch verorberen (o.a. een tajine van kip met amandelen en rozijnen). Ook kopen we een paar flesjes wijn, want onze voorraad is op en in Ouarzazate is een winkel waar je wijn kunt kopen (is erg bijzonder in Marokko, dat kan namelijk echt bijna nergens). 's Avonds besluiten we weer eens te barbecuen en we maken in koriander, knoflook en citroen gemarineerde en daarna op onze Smokey Joe gerookte aubergines, puntpaprika's en courgettes. Lekker met een stuk brood en olijfolie! De temperatuur is hier niet alleen overdag (ongeveer twintig graden) maar ook 's avonds erg aangenaam en we kunnen lekker buiten op ons kleedje blijven zitten totdat we gaan slapen (wat meestal niet al te laat is, want je wordt om half zes alweer je bed uitgebeden door de moskee ;-)).

Omdat er een mooi dal is ten zuiden van Ouarzazate, het Draa dal waar de gelijknamige rivier doorheen stroomt, maar het te ver is om als dagtrip te doen, besluiten we om de tent in te pakken en die kant op te rijden en aan het eind van het dal in de buurt van Zagora een camping te zoeken. Het dal is inderdaad heel erg mooi, met hoge bergen aan aan beide kanten (waar we deels ook doorheen rijden) en een brede rivierbedding waar een stroompje water doorheen stroomt en die omgeven is door heel veel dadelpalmen en groene oasetuinen. Als we op een mooi stukje in het dal een bordje “camping, 2 km” zien met een pijl naar links de verharde weg af besluiten we er maar eens een kijkje te gaan nemen. De weg lijkt te leiden naar een mooie oase, dus het ziet er veelbelovend uit en twee kilometer over een overhard pad, dat moet toch kunnen. Tsja, na ongeveer vijftig meter komen we de eerste modderkuilen en zandhopen al weer tegen. De weg wordt er verderop ook niet echt veel beter op, maar we besluiten toch maar door te rijden. Na ongeveer twee kilometer komen we bij een dorp en daar zien we na enig speuren weer een bord “camping” staan. Na een paar bochten door het dorp komen we bij een klein deurtje in een muur. Dit zou de camping moeten zijn, want dat staat op de muur geschilderd. Remco gaat maar eens informeren bij de vriendelijke meneer die door het deurtje komt. Na een informatief onderonsje wordt duidelijk dat de “camping” bestaat uit ongeveer zes vierkante meter achtertuin van de aardige meneer. De achtertuin is omgeven door muren, dus het echte oasegevoel kun je hier wel vergeten. We bedanken de meneer, maar besluiten toch maar verder te zoeken. De twee kilometer terug over de hobbelweg worden we achternagezeten door een jongetje op een fiets, die graag pennen wil. Helaas hebben wij die niet, maar hij geeft het pas op als we weer bijna bij de hoofdweg zijn.

Een eindje verderop vinden we wel een camping in een oasetuin, waar we de enige gasten zijn. Heerlijk! De eigenaar is erg vriendelijk zijn dochtertje, ongeveer drie jaar oud, komt af en toe gezellig bij ons zitten op onze stoelen en een hapje mee eten van Rienekes broodje met appelstroop. Rieneke loopt ook nog even een rondje net buiten de camping, waar een groep vrouwen met hun kinderen op een kleed onder een boom zit te wachten tot hun was, die ze net in de gemeenschappelijke put van het dorp hebben gedaan en nu aan de takken van de boom hangt, droog is. Ondertussen borduren ze hun jurken en maken ze figuurtjes van klei. Leuk om een beetje met ze te kletsen (in het Frans welteverstaan, ons Arabisch is nog niet zo goed ;-)).

24 februari 2010

Van Zagora willen we doorrijden naar het zuiden tot de weg ophoudt in M'hamid. Eerst doen we nog inkopen op de markt in Zagora. Normaal kosten groenten ongeveer 10 Dirham (iets minder dan 1 Euro) per kilo onafhankelijk van wat je koopt. Sinaasappelen en citroenen kosten 5 DH per kilo. In Zagora zijn de groenten zelfs nog goedkoper. We hebben het volgende gekocht: twee grote groene paprika's, zes rode pikante puntpaprika's, twee aubergines, twee courgettes, zes tomaten, vijf sinaasappelen, vijf citroenen en één flinke bos koriander. Dat is vier kilo groenten en fruit voor iets meer dan twee Euro. Daar koop je in Nederland alleen die twee grote groene paprika's en twee takjes koriander voor.

De rit naar M'hamid gaat dwars door de Anti Atlas, een ruig, geel-rood-oker gekleurd berggebied met weinig begroeiing en de laatste dertig kilometer gaat door de woestijn. Hier zijn niet zulke hoge zandduinen als in Merzouga, het is een vlak, kaal, weids, droog zand- en rotsachtig landschap, waar mannen met hun dromedarissen op weg zijn naar huis of hun tent in de woestijn. In M'hamid is het lastig om een leuke camping te vinden, ze zijn allemaal een beetje aftands, maar uiteindelijk lukt het om een eindje van de weg af, weer over een hobbelig zandweggetje, een mooi plekje in een prachtige oasetuin te vinden. Vandaag is het trouwens een speciale dag want we vieren dat we 17 jaar bij elkaar zijn. We klinken er tijdens een mooie zonsondergang op met een heerlijk glaasje uit Nederland meegevoerde Champagne (met veel dank aan Ineke en Eduard!) die dankzij het koelkastje dat we van Meike en Jorn hebben geleend ook lekker koud is. 's Avonds gaan we op de camping uit eten in een gezellig, met wandkleden, tapijten en mooie lampen afgewerkt restaurant en krijgen daar eerst een soepje voorgeschoteld, daarna een verrukkelijke tajine en als afsluiting plakken sinaasappel met kaneel.

25 februari 2010 – 28 februari 2010

We rijden terug via Zagora (is de enige weg) en slaan dan bij Agdz linksaf richting Tazenakht, waar we willen overnachten. We rijden onder andere over een zeer smalle, kronkelige maar erg spectaculaire bergweg. Helaas blijkt er in Tazenakht geen camping te zijn, dus we besluiten door te rijden, ondanks dat het al wat later wordt. We rijden door een geweldig mooi en uitgestrekt (maan)landschap. Het is heel erg verlaten en er zijn dus ook geen campings. Uiteindelijk rijden we dan maar door tot de volgende iets grotere plaats, Tiouiline. Deze plaats ligt in een wederom schitterend berglandschap, waar het al iets groener is met bloeiende amandelbomen en waar wederom mooie uitzichten zijn op de besneeuwde toppen van de Hoge Atlas. Ook vanaf de camping die we hier vinden kijken we uit op hoge bergkammen. Na de lange tocht zijn we toe aan een lekkere maaltijd en we zitten nog lang buiten bij onze BBQ onder het maanlicht met een kaarsje erbij. “Très romantique” volgens onze Franse buren.

Er zijn trouwens ontzettend veel Franse toeristen/overwinteraars in Marokko, die met hun 's ochtends gewassen, glimmend witte campervans het land doorkruisen of “gezellig” weken achter elkaar hutje mutje op lelijke campings aan de kust staan. We hebben niet echt contact met ze, want over het algemeen zitten ze de hele dag binnen in hun bussen, ondanks het mooie weer en de prachtige landschappen, de satellietschotels draaiend op het dak. Rare lui... Gelukkig komen we zo nu en dan ook leuke Hollanders, Engelsen of Duitsers met stoere, onder het woestijnstof zittende busjes of omgebouwde vrachtwagens tegen. We zijn tot nu toe trouwens nog steeds niemand anders met een tent tegengekomen. Door de Marokkanen zijn we inmiddels al “Hollandse nomaden” genoemd.

We rijden weer verder via weer een schitterende, maar slechte weg. Hij zit weer eens vol met gaten - die ze hier als je geluk hebt met hopen stenen dichten - en er zijn weer een paar rivieren overstroomd, maar gelukkig niet al te breed en diep deze keer. Na ongeveer vijftig kilometer stuiten we echter op een ander obstakel: een ingestorte brug... Dit is niet te repareren met een hoopje stenen en dus moeten we weer terug om via een andere weg naar Tafraoute te rijden, onze volgende bestemming. We komen er laat aan en vinden een kleine camping vier kilometer buiten de stad. Tafraoute ligt op duizend meter hoogte in een dal met overal arganiabomen. Deze boom draagt speciale noten, die alleen in Marokko voorkomen en waar een heerlijke (maar dure) olie van wordt gemaakt die je zowel in je eten (o.a. voor Tajines) als voor je gezicht en haar kunt gebruiken. Moeten we maar eens wat van kopen binnenkort.

In Tafraoute doet Remco een ochtendje erg Frans, want hij verlost de auto met een stuk of dertig sopjes van zijn twee weken oude dromedarisvermomming. Ook kopen we in het dorp twee tajines en een houtskool oventje (voor nog geen 6 Euro), want we willen nu zelf wel eens die lekkere stoofpotjes gaan klaarmaken. Dat doen we diezelfde avond nog. Een tajine maken is echt heel erg simpel: je gooit groenten, vlees of vis en kruiden naar smaak en behoefte en met eventueel wat olijf- of arganiaolie in de aardewerken schotel, doet er een half of heel kopje water bij en dekt de schotel af met de hoge aardewerken deksel. Je laat hem een uur pruttelen op het houtskool (op het gas of inde oven kan ook). Door de deksel er op te laten verdampt het water niet en blijven alle sappen en aroma's in de schotel. Na een uur haal je de deksel er af, lekker stuk brood erbij en voilà, je hebt een heerlijke maaltijd!

1 maart 2010 – 2 maart 2010

We rijden vanaf Tafraoute via het mooie groene Ammeln dal met schilderachtige roze dorpjes, gele bloemetjes en veel arganiabomen naar de kust, waar we in Sidi Ifni helaas alleen een hutje-mutje-tussen-de witte-dozen camping vinden, maar we zetten de tent toch maar op want het is al laat. Sidi Ifni is een leuk plaatsje en de kust is hier erg mooi, met rotspunten die in de zee uitkomen en wilde, hoge golven, dus hopelijk vinden we nog een beter plekje, want het zou leuk zijn om hier een paar dagen langer te zijn en een beetje te relaxen. We gaan straks dus maar eens op zoek!